แมลงวัน นับเป็นพาหะนำโรคที่พบเห็นได้ทั่วไปในทุกภาคของประเทศไทย โดยมักพบบริเวณกองขยะ หรือแหล่งอาหาร เช่นตลาดสด แมลงวันที่สามารถพบได้ในประเทศไทย มี 3 ชนิดคือ
แมลงวันบ้าน แมลงวันหัวเขียว และแมลงวันหลังลาย โดยปกติมักพบแมลงวันบ้านมากที่สุด คือประมาณร้อยละ 83 ของแมลงวันทั้งหมด
วงจรชีวิตของแมลงวัน

ระยะไข่ ปกติแมลงวันจะออกไข่ประมาณครั้งละ 120 ฟอง ชอบวางไข่ในแหล่งที่มีอาหารของคน กองขยะ มูลสัตว์ เศษอาหาร ซากสัตว์ เศษเน่าเสีย ที่มีสารอินทรีย์ ตะกอนน้ำโสโครก
ส้วมหลุม ไข่จะฟักเป็นตัวหนอนภายใน 12-24 ชั่วโมง
ระยะตัวหนอน ขาวนวลตัวเต็มที่ขนาด 10-14 มิลลิเมตร หนอนหัวเรียวและท้ายป้าน มี 12 ปล้อง ทางด้านหัวมีอวัยวะคล้ายตะขอ ระยะตัวอ่อนนั้นจะกินอาหารและอินทรีย์สารต่าง ๆ
เจริญเต็มที่ในเวลา 5-6 วัน เวลาเข้าดักแด้จะคลานไปที่แห้งกว่า
ระยะดักแด้ มันจะไม่เคลื่อนไหวแต่ภายในเปลือกมีการเจริญเติบโตเปลี่ยนแปลงของอวัยวะและโครงสร้างต่างไปเป็นตัวแก่อย่างรวดเร็วจะใช้เวลาเพียง 4-5 วัน
ระยะตัวแก่/ตัวเต็มวัย ตัวแก่จะออกจากเปลือกหุ้มดักแด้ มีชีวิตอยู่ได้นานประมาณ 1 เดือน
ความสำคัญทางด้านสาธารณสุข บทบาทและความเป็นไปได้ในการนำโรคติดต่อแมลงวันบ้านสามารถนำโรคติดต่อมาสู่มนุษย์ได้โดยเฉพาะโรคติดต่อทางเดินอาหาร เช่น บิดไทฟอยด์
อาหารเป็นพิษ อหิวาตกโรค และโรคหนอนพยาธิบางชนิด
การควบคุมกำจัดแมลงวัน การปรับปรุงสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อมเป็นการควบคุมแมลงวันที่ให้ผลถาวรโดยการทำลายแหล่งแพร่พันธุ์ของแมลงวันให้หมดไปหรือ ลดน้อยลงให้มากที่สุด
โดยมีมาตรการดังนี้
1. จัดให้มีและใช้ส้วมที่ถูกสุขลักษณะ ต้องบำรุงรักษาห้องน้ำห้องส้วมให้มีความสะอาดอยู่เสมอ
2. การเก็บกับมูลฝอยเปียกหรือมูลฝอยที่เป็นสารอินทรีย์อื่นๆไว้ต้องเก็บกักในภาชนะทีเหมาะสมไม่รั่วซึม และมีฝาปิดมิดชิด
3. มีการจัดการมูลฝอยภายในชุมชนที่ถูกต้อง และเหมาะสมและการกำจัดมูลฝอยที่มีประสิทธิภาพดีไม่ก่อให้เกิดแหล่งเพาะพันธุ์
แมลงวันได้แก่ให้มีการเก็บกวาด ถนนไม่ให้เกิดมูลฝอยตกค้าง เกลื่อนกลาดตามถนนหรือที่สาธารณะต่าง ๆ
4. กำจัดมูลสัตว์ ไม่ให้เหลือตกค้าง หมั่นเก็บกวาด รวบรวมมูลสัตว์ที่เกิดขึ้นทุกวันไปกำจัด
5. ควรมีตู้เก็บอาหาร และภาชนะ ที่ปกปิดอาหารมิให้แมลงวันตอม
6. ร้านอาหาร สถานที่ประกอบอาหาร ห้องครัว ควรรักษาความสะอาดให้ถูกสุขลักษณะ
การควบคุมโดยใช้สารเคมี
การทำลายตัวอ่อนของแมลงวัน โดยใช้ความร้อนจากแสงแดด หรือสารเคมี ทำลายฆ่าหนอน แมงวันโดยตรง ใช้สารเคมีผสมน้ำให้มีความเข้มข้นตามคำแนะนำการใช้ฉลาก หรือในความเข้มข้น
ที่องค์การอนามัยโลกกำหนด คือ
1.DDVP เข้มข้น 0.5 % 2. Diazinon เข้มข้น 0.5-1 % 3.Chlorpyriphos เข้มข้น 0.5-1% 4. Malathion เข้มข้น 2.5 % 5. Dipterex เข้มข้น 1%
แล้วนำไปพ่นตามมูลสัตว์ กองขยะ ควรคุ้ยพ่นให้ทั่วกองขยะ เพราะหนอนแมลงวันจะหลบร้อนจากแสงแดด อยู่ใต้กองขยะ หรืออาจใช้สารเคมีอื่น เช่น ผงบอแรกซ์ 450 กรัม
ผสมน้ำ 18 ลิตรพ่น หรือใช้ปูนคลอรีน ปูนขาว โรยฆ่าตัวหนอน เป็นต้น
 |