ยุงลายพาหะนำเชื้อไข้เลือดออกในประเทศไทยพบมีมากกว่า 100 ชนิด แต่ที่พบเป็นพาหะนำเชื้อไข้เลือดออก มี 2 ชนิด คือ ยุงลายบ้าน [Aedes aegypti] เป็นพาหะหลัก
และยุงลายสวน [Aedes albopictus]เป็น พาหะรอง ยุงลาบบ้านลักษณะที่เห็นได้ชัดลำตัวและขามีสีดำสลับขาว บริเวณสันหลังอกด้านบนมีเกล็ดรูปร่างคล้ายเคียวสีขาว 1 คู่
นิสัยการวางไข่ตามภาชนะที่มีน้ำขังนิ่ง และใส น้ำฝนเป็นน้ำที่ยุงลายชอบวางไข่มากที่สุด ยุงลายสวนลักษณะที่เห็นได้ชัดลำตัวและขามีสีดำสลับขาว บริเวณสันหลังอกด้านบนมี
เกล็ดสีขาวเป็นเส้นตรง ชอบวางไข่นอกบ้านตามกาบใบของพืชจำพวกมะพร้าว กล้วย พลับพลึง ต้นบอน ถ้วยรองน้ำยางโพรงไม้ กะลา กระบอกไม้ไผ่ที่มีน้ำขัง ฯลฯ ยุงลายมัก
ใช้ความพยายามหาเหยื่อที่ชอบคือเลือดคนมากกว่าเลือดสัตว์ อย่างอดทนจนกระทั่งได้กินเลือดอิ่ม แต่หากถูกรบกวน ขณะกินเลือดจะกลับมาหาเหยื่อรายเดิมหรือรายใหม่อีกครั้ง
ยุงลายยังคงกัดตลอดทั้งวันตั้งแต่เช้ามืดจนกระทั้งพลบค่ำ ยุงลายเริ่มกัดกินเลือดครั้งแรก เมื่อออกจากดักแด้ประมาณ 36 ช.ม.ต่อมาจึงเริ่มผสมพันธุ์และวางไข่หลังจากเป็นยุงแล้ว
96 ช.ม. ยุงลายกินเลือดหลายครั้งก่อนที่จะครบวงจรการสร้างไข่ทำให้ยุงชนิดนี้มีโอกาสแพร่เชื้อไวรัสได้มาก แหล่งเกาะพักยุงลายในช่วงค่ำ ยุงลายเกาะเสื้อผ้าที่ห้อยแขวน ร้อยละ
65.5 ยุงลายเกาะมุ้งเชือกมุ้งตามเครื่องเรือนหรือโคมไฟ ร้อยละ 31 ยุงลายเกาะข้างฝาร้อยละ 2.5 ยุงลายบ้านบินไดไม่้ไกล ประมาณ 30-400 เมตร ส่วนยุงลายสวนบินได้ไกลถึง
600 เมตร ภายในเวลา 10 วัน อุณภูมิที่ยุงลายชอบ 28-35 ํC ลักษณะเด่นยุงตัวผหนวดหนาเป็นพุ่มดูดน้ำหวานจากเกสรดอกไม้ มีอายุประมาณ 5-7 วัน ลัษณะยุงตัวเมียมีหนวด
และสั้นชอบกินเลือดคนมากกว่าเลือดสัตว์ อายุประมาณ 3-6 เดือน วงจรชีวิตของยุงลายมี 4 ระยะ ยุงลายจะวางไข่ติดอยู่ข้างภาชนะเหนือระดับน้ำเล็กน้อยยุงลายจะวางไข่ครั้ง
ละ 50-100 ฟอง ตลอดชีวิตวางไข่ได้ 1-7 ครั้ง ไข่ที่ออกมาใหม่ๆใช้เวลา 1-2 วัน ก็จะเป็นตัวลูกน้ำ ไข่ของยุงลายสามารถมีชีวิตอยู่ในความแห้งได้เป็นปีและจะฟักออกมาอย่าง
รวดเร็วเมื่อน้ำท่วมถึง ลูกน้ำยุงลายมีลักษณะส่วนอกมีขนาดใหญ่กว่าส่วนหัวท่อหายใจยุงลายสั้นกว่ายุงลำคาญ และมีขนกลุ่มหนึ่งบนท่อหายใจ ลำตัวจะเรียวยาว ปกติลูกน้ำจะลอย
ทำมุม 90 ํ กับผิวน้ำแต่เมื่อมีแสงและเงาหรือถูกรบกวนจะหลบลงสู่ก้นภาชนะ เคลื่อนไหวว่องไวคล้ายงูเลื้อย อาหารลูกน้ำได้แก่ ตะไคร่น้ำ และจุลินทรีย์เล็กๆ ใช้เวลา 7-8 วัน
ตัวโม่งลักษณะคล้ายเครื่องหมายจุลภาคระยะนี้ไม่กินอาหาร(ใส่สารเคมีทรายทีมีฟอสไม่ตาย)เคลื่อนไหวว่องไวระยะนี้ใช้เวลา 1-2 วัน ลอกคราบเป็ยยุง
